TUYẾN TRÙNG HẠI CÀ PHÊ – GIẢI PHÁP PHÒNG TRỪ HIỆU QUẢ

Tuyến trùng cà phê - Dr.Xanh
Tuyến trùng hại cà phê thường là một vấn đề gặp phải trong trồng trọt cà phê, gây ra những tổn thương đáng kể cho cây cà phê và có thể ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của quả cà phê. Bệnh này thường khó phát hiện, khiến cho việc phòng trừ trở nên khó khăn và tốn kém. Trong bài viết sau đây, Dr.Xanh sẽ chia sẻ thêm các thông tin cho bà con nông dân về bệnh hại này.

ĐẶC ĐIỂM TUYẾN TRÙNG HẠI CÀ PHÊ

Đặc điểm hình thái

Tuyến trùng có hình dạng giun và trong suốt, có kích thước rất nhỏ, khó quan sát bằng mắt thường. Cả cá thể đực và cá thể cái đều có khả năng ký sinh và gây hại cho cây.

Loài này có khả năng gây hại trên rất nhiều loại cây trồng khác nhau, không chỉ cà phê. Sự đa phổ này làm cho nó trở thành một tác nhân gây hại quan trọng trong hệ thống nông nghiệp.

Tuyến trùng trên cây cà phê chia thành 3 dạng ký sinh chính:

  • Nội ký sinh: Trong hình thức ký sinh này, tuyến trùng xâm nhập bên trong rễ cây và thực hiện quá trình chích hút tế bào. Kết quả, rễ bị phình to tạo thành các nốt sần, làm cản trở quá trình trao đổi chất qua rễ của cây. Do đó, nhóm tuyến trùng này thường được gọi là tuyến trùng nốt sần.
  • Ngoại ký sinh: Ngoại ký sinh đề cập đến tuyến trùng sống ở môi trường đất mà không xâm nhập vào bên trong rễ. Chúng chích hút, làm cho rễ trở nên thối nhũn, vì vậy nhóm tuyến trùng này còn được biết đến là tuyến trùng gây thối nhũn.
  • Bán nội ký sinh: Trong dạng ký sinh này, tuyến trùng chỉ đưa một phần cơ thể vào bên trong rễ cây để thực hiện quá trình chích hút, trong khi phần còn lại vẫn ở bên ngoài môi trường. Dạng ký sinh này cũng gây ra các nốt sần trên rễ cây.
Đặc điểm của tuyến trùng hại rễ - Dr.Xanh
Tuyến trùng hại rễ là loài thuộc ngành giun tròn, có kích thước rất nhỏ

Tập tính sinh sống và gây hại

Quá trình phát triển của chúng bao gồm nhiều giai đoạn từ ấu trùng đến tuyến trùng trưởng thành. Tuyến trùng có chu kỳ phát triển từ 45 – 55 ngày. Một con tuyến trùng có thể đẻ đến 1000 trứng và tất cả được chứa trong 1 túi trứng. Điều đặc biệt ở đây là trứng của chúng có thể ngủ từ 1-2 năm nếu gặp điều kiện thời tiết bất lợi. Giới tính của chúng cũng rất phức tạp, có những cá thể là lưỡng tính và ở cuối của giai đoạn 3 tuổi chúng mới hình thành giới tính.

Tuyến trùng sinh sống dưới đất, thường làm tổ và đẻ trứng trên rễ. Phần tổ chính là các nốt u sần trên rễ. Tuyến trùng gây hại quanh năm, nhưng và mật độ tăng cao vào các tháng cuối mùa khô và đầu mùa mưa. Thời điểm phát triển mạnh nhất là vào đầu mùa mưa đến giữa mùa mưa. Đó là khi điều kiện môi trường, độ ẩm và nhiệt độ thích hợp nhất.

Tuyến trùng ký sinh, hút chích chất dinh dưỡng của cây. Vết thương của tuyến trùng gây ra còn là cơ hội cho các bệnh về nấm, vi khuẩn, vi rút tấn công gây hại.

Tuyến trùng hại rễ cà phê - Dr.Xanh
Tuyến trùng sống ở rễ cây cà phê

TÁC HẠI CỦA TUYẾN TRÙNG HẠI CÀ PHÊ

Tổn thương rễ

Tuyến trùng thường tấn công hệ thống rễ của cây, gây tổn thương nặng nề cho hệ thống rễ cây cà phê. Chúng làm phần rễ tơ bị đen đầu, thối rễ, quan sát kỹ thấy có các nốt u, sần trên rễ. Cây bị nặng thì các triệu chứng này còn xuất hiện trên cả rễ lớn.

  • Tuyến trùng Pratylenchus spp. sẽ tạo ra các vết thương trên cả rễ tơ và rễ cọc, rễ có  màu nâu đen.
  • Tuyến trùng Meloidogyne spp. tạo những nốt sưng nhỏ ở rễ, cũng có thể là những vết sưng lớn và dài dọc theo rễ.
Tác hại của tuyến trùng - Dr.Xanh
Tuyến trùng xâm nhập tạo các nốt sần ở rễ

Tăng nguy cơ nhiễm bệnh

Khi tuyến trùng xâm nhập gây tổn thương rễ, chúng tạo ra các vết thương hở. Đó cũng chính là điều kiện thuận lợi cho sự xâm nhiễm của các loại vi sinh vật gây bệnh trong đất. Sự kết hợp với các loại nấm gây hại như: Fusarium oxysporum và Fusarium solani khiến nguy cơ nhiễm bệnh tăng cao.

Ảnh hưởng đến sự phát triển của cây

Khi bị tuyến trùng gây hại, cây thiếu hụt chất dinh dưỡng, dẫn đến triệu chứng bị chùn ngọn, vàng lá. Cây còn có thể bị nghiêng và dễ nhổ lên bằng tay. Ở cây bị hại nặng, rễ lớn cũng bị thối từ lớp vỏ ngoài vào. Cây không hấp thu được dinh dưỡng trong thời gian dài sẽ dần héo mòn và chết.

Giảm năng suất và giá trị kinh tế sản phẩm cuối cùng

Với những tác hại trên, ta có thể dễ dàng thấy được ảnh hưởng tiêu cực của tuyến trùng lên sức khỏe cây sầu riêng. Chúng hút chích nước và chất dinh dưỡng, gây khó khăn trong quá trình hấp thụ và vận chuyển chất nuôi cây. Chúng còn tạo cơ hội để mầm bệnh xâm nhập. Theo đó, cây không thể sinh trưởng và phát triển tốt, dẫn việc cho ra quả và hạt kém chất lượng.

Điều này gây hại nghiêm trọng đến năng suất mùa vụ và giá trị kinh tế của sản phẩm cuối cùng. Thêm vào đó còn gây tổn thất khi chết cây và tiêu hao chi phí chữa bệnh.

Tuyến trùng gây hại cho cây cà phê - Dr.Xanh
Tuyến trùng khiến cây cà phê sinh trưởng kém

BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ TUYẾN TRÙNG HẠI CÀ PHÊ

Biện pháp phòng ngừa tuyến trùng

  • Cày rà rễ nhiều lần để loại bỏ các rễ cũ của cây cà phê trước khi trồng mới. Đối với cà phê trồng lại trong giai đoạn kiến thiết cơ bản, cần thu gom và tiêu hủy các rễ cũ còn sót lại.
  • Áp dụng luân canh bằng cách trồng cây lương thực ngắn ngày hoặc cây phân xanh trong ít nhất 2-3 năm trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.
  • Xử lý hố trước khi trồng bằng cách bón lót vôi (1kg/hố), phân chuồng và phân lân.
  • Trồng cây che bóng tạm thời bằng muồng hoa vàng (đối với cà phê kiến thiết cơ bản). Duy trì cây che bóng, đai rừng chắn gió để đảm bảo năng suất ổn định của vườn cây.
  • Bón phân vô cơ cân đối theo độ phì đất, tăng cường sử dụng phân hữu cơ, và áp dụng phân bón qua lá để cung cấp dinh dưỡng trực tiếp cho cây.
  • Hạn chế việc cào bồn cà phê và xới xáo khi bón phân để tránh tổn thương bộ rễ.
  • Không tưới nước tràn để ngăn chặn lây lan bệnh từ vườn cây bệnh sang vườn không bệnh.
  • Kiểm tra định kỳ vườn cây để phát hiện sớm cây bị bệnh và thực hiện xử lý kịp thời.

Cách trị tuyến trùng hại cà phê

Bà con nên xử lý các cây bị bệnh nhẹ và cây xung quanh vùng bị tuyến trùng gây hại bằng một trong các thuốc trừ tuyến trùng. Sau đó tiếp tục xử lý với thuốc trừ nấm bệnh. Hãy thực hiện xử lý bằng thuốc 2 lần, cách nhau 15 – 30 ngày để phòng và cô lập nguồn bệnh. Lưu ý rằng khi xử lý thuốc, đất cần phải đủ độ ẩm.

Các loại thuốc có thể thay đổi hàng năm. Quyết định sử dụng thuốc nào tùy thuộc vào việc có tham gia các tổ chức sản xuất cà phê bền vững hay không. Qua đó bà con có thể chọn lựa các loại thuốc được phép sử dụng trong danh mục hàng năm.

Cụ thể, đối với cà phê vườn ươm có thể sử dụng thuốc sinh học chứa: Abamectin, Clinoptilolite, Paecilomyces lilacinus, Chitosan, Cytokinin,… Hoặc thuốc hóa học trị tuyến trùng hại rễ như: Benfuracarb, Carbosulfan, Ethoprophos,…

Giải pháp độc quyền từ Dr.Xanh

Trị bệnh tuyến trùng rễ - Dr.Xanh
Bà con nên có biện pháp phòng trị bệnh tuyến trùng rễ trên cây cà phê

LƯU Ý KHI PHÒNG TRỊ BỆNH TUYẾN TRÙNG RỄ

  • Nồng độ sử dụng theo khuyến cáo trên nhãn của thuốc.
  • Đối với thuốc nước, lượng dung dịch sử dụng trên cà phê kiến thiết cơ bản là 2–3 lít dung dịch/cây. Còn đối với cà phê kinh doanh, nên sử dụng 4–5 lít dung dịch/cây.
  • Không pha chung phân bón lá vào trong thuốc trừ tuyến trùng và thuốc trừ nấm bệnh. Chỉ sử dụng phân bón lá sau khi cây hồi phục.
  • Đào bỏ các cây bị bệnh nặng, sau đó thu gom và tiêu hủy.
Lưu ý phòng trị tuyến trùng hại rễ cà phê - Dr.Xanh
Bà con nên phun thuốc trừ tuyến trùng rễ theo quy định và hướng dẫn

Tuyến trùng hại cà phê là mối quan tâm lớn đối với người nông dân đang canh tác cây cà phê. Mong rằng bài viết đã mang đến thông tin hữu ích cho bà con. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bà con hãy liên hệ với Dr.Xanh để được tư vấn thêm!

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *